Dont click

EUROSPINE

Member Login

close Login

Idiopathic Scoliosis

Content

Sayın hastamız

Aşağıdaki bilgiler karar verme sürecine yardımcı olabilmek amacıyla bir araya getirilmiştir. Grafikler, omurga patolojisi tedavi alanının Avrupalı uzmanları kabul edilen Avrupa Omurga Derneği Eurospine'ın üyelerinin cevaplarını göstermektdir. Bu bilgi, bu alandaki uzmanların çoğunun herhangi bir durumda ne yapacağını öğrenmenize ve anlamanıza yardımcı olacaktır. Bilgi, Eurospine üyelerinin tedaviye yaklaşımı hakkında “genel bir kanıyı” yansıtmaktadır, dolayısıyla sizin şahsi durumunuzun dikkatli bir değerlendirmesinin yerini tutmaz. Bu yüzden, aşağıdaki cevaplar ve kendi doktorunuzun fikri arasında belirgin bir fark bulursanız, bu kararına nasıl ulaştığını doktorunuza sorunuz.

Her kendine özgü durum, birbirinden ayrı olarak değerlendirilmelidir. EuroSpine ve üyeleri burada verilen ve hiçbir şekilde hedefe yönelik değerlendirmenin yerini tutma amacı gütmeyen bu bilgilere dayanılarak yapılan hiçbir yanlış anlamadan (veya yanlış tanıdan) dolayı sorumlu tutulamaz.

back to top

Normal omurganın yapısı

Omurga olarak da bilinen vertebral kolon, boynun ve gövdenin (göğüs ve karın) arka kısmının iskeletini oluşturur. Baştan pelvise kadar uzanan ardışık 33 omurdan ( 7 servikal, 12 torakal, 5 lomber ve 9 sakrokoksigeal) oluşur. Omurganın boynu oluşturan ve baş ile gövdeyi birleştiren kısmı C1'den C7'ye adlandırılmış 7 omurdan oluşur. C1 kafatası ile irtibat halindedir ve C7 gögüs kafesine en yakındır. Omurganın, göğüs kafesinin arka kısmını oluşturan kısmına torakal omurga denir ve T1'den T12'ye adlandırılmış 12 omurdan oluşur. Her torakal omur bir çift (sağ ve sol) kaburgayla eşleşmiştir. T1 boyna en yakın olandır ve C7 ile bir eklem oluşturur iken T12 de batına en yakın olandır. Vertebral kolonun batın bölgesindeki iskeleti oluşturan kısmına lomber omurga denir ve L1'den L5'e isimlendirilmiş 5 omurdan oluşur. L1 gögüs kafesine en yakın olandır ve T12 ile eklem yapar, L5 pelvise en yakın olandır. Sakrum ve koksiks, pelvik iskeletin bir parçasını da oluşturan, vertebral kolonun iki sabit kısmıdır. S1'den S5'e isimlendirilen beş sakral omur ve dört koksigeal omur vardır. S1 batına en yakın olandır ve L5 ile eklem yapar, S5 omurganın pelvik ucunun bir kısmını oluşturur ve koksiks ile eklem yapar. Servikal, torakal ve lomber omurgalar hareketlidir. Omurlar bu bölgelerde eklemler, diskler ve ligamanlar tarafından bir arada tutulur.

Vertebral kolon önden veya arkadan bakıldığında (ön plan) düzdür. Yandan bakıldığında (sagital plan), normal kolonun 4 kavisi olduğu görülür, ikisi arkaya konvekstir (öne konkav), buna kifoz denir ve ikisi öne konvekstir (ileri konveks), buna lordoz denir. Servikal ve lomber bölgeler lordozdadır ve torakal ve sakral bölgeler kifozdadır. Bunlara genellikle servikal lordoz, torakal kifoz ve lomber lordoz deriz.

SKOLYOZ omurganın normal yapısında bir bozulmadır.

Normal spine from front/back

Fig 1

Normal spine from the side

Fig 2

back to top

Tanım

Skolyoz, omurganın 10º'den fazla yana eğilmesi veya deviasyonudur ve vertebral rotasyonla birliktedir. Skolyozda, ön veya arkadan bakıldığında vertebral kolon artık düz görülmez. En belirgin anomali frontal düzlemde bulunmasına rağmen, vertebral rotasyon skolyozu 3 boyutlu bir deformite yapar. Dolayısıyla, lateral eğilmeye ek olarak sırtta tümsekleşme veya kamburlaşma gibi sagital planda değişiklikler de belirgin olabilir.

Skolyoz

Fig 3

Rib hump in scoliosis

Fig 4

back to top

Etyoloji

Skolyozun sebebi meçhul olabilir veya altta yatan bir hastalığa bağlı olabilir. Sebebi bilinmeyen skolyoza idiopatik skolyoz denir. İdiopatik skolyoz erkeklerde de olabilmesine rağmen, daha çok sağlıklı adölesan kadınları etkiler (1:7) (adölesan idiopatik skolyoz) ve daha küçük yaşlarda: infantil idiopatik skolyoz (üç yaşından önce) ve juvenil idiopatik skolyoz (üç yaş ve ergenlik arası). Bu omurga deformitesinin sebebi bilinmese de, genetik ve ailesel faktörlerin önemli rol oynadığı çok etkenli bir kaynağı olabilir. Skolyozun gelişimi beslenme veya postural faktörlerle, spor yapmakla, sırt çantalarıyla veya ağır okul çantasıyla ilişkilendirilmemiştir. Adölesanların yaklaşık %2 veya 3'ünde skolyoz vardır ama sadece % 0.3 ila 0.5'inin 20°'den fazla eğriliği vardır.

İkincil skolyoz genellikle nöromusküler (serebral palsi, çocuk felci, miyelomeningosel, miyopati, vb.) veya bağ dokusu hastalıklarıyla birlikte görülür (Marfan sendromu, Ehler-Danlos sendromu, vb.). Skolyoz omurgada bir oluşum bozukluğuna ikincil olduğunda, buna konjenital skolyoz denir.

back to top

Doğal Seyir

Skolyozla ilgili en önemli sorun deformitenin ilerlemesi ve yan etkilere sebep olmasıdır. Skolyozda ilerleme riski sabit değildir fakat bununla birlikte, bir seri parametreye göre değişir. İdiopatik skolyozda ilerleme riskine etkisi olabilecek faktörler aşağıdadir:

1. Hastanın büyüme potansiyeli
2. Eğriliğin büyüklüğü
3. Eğriliğin tipi
4. Hastanın cinsiyeti

Büyüme potansiyeli, hastanın yaşı, iskelet olgunlaşması ve ikincil cinsiyet özelliklerinin veya menarşın (ilk adet görme) görülmesi temelinde değerlendirilebilir. Daha az olgunlaşmış iskeleti olan genç hastalar ve ikincil cinsiyet özellkleri ve menstruasyonu olmayanlar büyüme için daha fazla potansiyele ve skolyozun ilerlemesi için daha fazla riske sahiptirler. Aksine, büyüme potansiyeli azaldıkça ilerleme riski azalır.
İskelet olgunlaşması genellikle iliak krestin ossifikasyonu ölçülerek değerlendirilir, ki bu beş evreye ayrılır. Sekonder cinsiyet özelliklerinin görülmesi de, meme ve genital organ gelişimi ve pubik kıllanma dağılımına göre beş evreye ayrılır.

Skeletal maturity

Fig 5
Eğriliğin büyüklüğü genellikle bir radyografi ve açı ölçer ile ölçülür. Değer büyüdükçe ilerleme riski de artar ve tam tersi de geçerlidir.

Size and magnitude of the curve

Fig 6
Eğriliğin tipi vertebral kolonun etkilenen bölümüne dayanır. Skolyoz eğer torakal omurgada yer alırsa torakal ve lomber omurgada yer alırsa lomber adını alır. Torakolomber skolyoz torakal ve lomber omurganın birleşme noktasında yer alan eğriliklere denir. Aynı anda hem torakal, hem lomber eğrilik olduğunda çift eğrilik tanımı kullanılır.

Çift eğrilik olanlarda, tek eğrilik olanlara göre daha fazla ilerleme riski vardır. Lomber skolyoz, torakal skolyoza göre daha düşük bir ilerleme riski taşır.

Types of scoliosis

Fig 7
Cinsiyet: İlerleme riski, kadınlarda erkeklere göre daha fazladır.

Skolyozda ilerlemeyi en iyi belirleyen faktörler büyüme potansiyeli ve eğriliğin büyüklüğüdür. İlerlemenin teorik riski bu 2 faktör temelinde öngörülebilir.

Table Peterson, Nachemson JBJS 1995; 77A:823-7

Yine de, hangi eğrilik ilerleme gösterecek, hangisi göstermeyecek bunu tam bir kesinlikle öngörebilmenin mümkün olmadığını vurgulamak gereklidir.

* Erişkinde (erişkinlerde): Büyüme bir kez durduğunda, torakal skolyozu 50º'nin altında veya lomber/torakolomber skolyozu 30º'den küçük hastalarda ilerleme riski az ya da hiç yoktur. Eğriliği 50º'den fazla olan erişkin idiopatik skolyoz senede 0.5–1º gibi yavaşça ilerleyebilir.

* Skolyozun ilerlemesi estetik sorunları içerebilir ve fonksiyonel sorunlara da yol açabilir. 80º'yi aşan büyük skolyozlarda solunum sıkıntıları gelişebilir. Bununla birlikte, skolyozlu kişilerin ölüm oranları ve yaşam beklentileri genel nüfustan farklı değildir.


back to top

Tanı

Skolyoz tanısı genellikle radyolojik yöntemlerle konur ama fizik muayenede de duruma ait belirtiler tespit edilebilir.

Fizik muayenenin özellikleri.

Skolyozlu bireyler genellikle bir çeşit gövde asimetrisi de gösterir. Bir omuz diğerinden daha yüksekte görünebilir, belde bir eğiklik olabilir veya bir kürek kemiği daha belirgin olabilir. Skolyozu tespit etmenin muhtemelen en etkili yolu hastayı dizleri düz dururken ayakta belden öne eğmektir (öne-eğilme testi). Bu duruştayken hastaya arkadan bakıldığında gövde asimetrilerini tespit edebilmek oldukça kolaydır ve eğer asimetri varsa skolyozdan şüphelenilmelidir.

Rib hump in scoliosis

Fig 8

back to top

Tedavi

Tedavi kişiye özel olmalı ve deformitenin ilerleme riskini hesaba katarak yapılmalıdır. Eğrisi 10º'den fazla adölesanların sadece %10'u aktif tedavi gerektirir. Bunların %85-90'ı da cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilebilir.

Egzersiz ve fizyoterapi eğriliğin büyüklüğünü veya ilerleme riskini azaltmaz ama bu opsiyonlar postürü düzeltmek ve adeleleri güçlendirmek amacıyla ek tedavi olarak kullanılabilirler.

Korse tedavisi ilerleme riskini azaltarak, adölesan idiopatik skolyozun doğal seyrini değiştirir. Ancak, uzun-dönem çalışmalar korseleme ile ilk sağlanan düzeltmenin zamanla kaybedilebildiğini göstermiştir. Korseler 40º'den küçük eğrilerde en etkilidir ve 20–40º arası eğrisi olup büyümekte olan hastalar için tedavi tercihlerinden biridir. Skolyoz, 20º'den az eğrisi olan çok az sayıda hastada ilerler.

Korselemek büyümesi durmuş hastalarda skolyozun ilerlemesini yavaşlatmaz.

Üye Soruları:
1) 30°'lik adölesan idiopatik skolyozlu büyümekteki kız çocuğu için tercih edilen
Tedavi yok

0 votes
Gözlem ve kontrol

14 votes
Korse

32 votes
Cerrahi

1 votes
Total: 47 Specialists answered
2) 25 yaşında 30°'lik idiopatik skolyozlu kadın için tercih edilen tedavi
Tedavi yok

32 votes
Gözlem ve kontrol

11 votes
Korse

1 votes
Cerrahi

2 votes
Total: 46 Specialists answered

Cerrahi büyük eğrilikler olması durumunda, sürekli ilerleme olan kişilerde veya fiziki görünümünü iyileştirmek amacıyla hastanın kendi isteğine bağlı olarak (kozmetik sebepler) gerekli olabilir. Cerrahi, ilerlemeyi durdurabilir ve deformiteyi düzeltebilir. Genel olarak, cerrahlar ameliyat edilmiş omurlar kaynayana (füzyon olana) dek deformite alanını düzeltmek ve bunu sürdürebilmek için metal implantlar kullanır.

Cerrahi tedavi genellikle 60º'den fazla eğriliklerde veya korselemeye rağmen ilerlediği tespit edilen, 40–60º arası eğriliği olan, büyümekteki hastalar için önerilir. 40°'den fazla olup, hastanın kabul edilemez deformite olarak kabul ettiği eğrilikler de ameliyata gidebilir.

Üye Soruları:
3) İskelet olgunlaşamasını tamamlamış, 65º'lik adölesan idiopatik skolyoz hastasında tercih edilen tedavi
Tedavi yok

2 votes
Gözlem ve kontrol

3 votes
Korse

1 votes
Cerrahi

40 votes
Total: 46 Specialists answered
4) Öz-beden algısını etkileyen 45°'lik adölesan idiopatik skolyoz hastasında tercih edilen tedavi
Tedavi yok

1 votes
Gözlem ve kontrol

9 votes
Korse

3 votes
Cerrahi

33 votes
Total: 46 Specialists answered
5) Korse tedavisi görmüş, büyümekteki adölesanda 50° ilerleyici eğrilik için tercih edilen tedavi
Tedavi yok

0 votes
Gözlem ve kontrol

0 votes
Korse

3 votes
Cerrahi

43 votes
Total: 46 Specialists answered

Gözlem ve aktif tedavi olmadan periyodik kontrol, büyüme potansiyeli ve 10–20º'lik skolyozu olan hastalar için tavsiye edilebilir.

Üye Soruları:
6) 10 yaşında, menarş öncesi, 15º skolyozlu hasta için tercih edilen tedavi
Tedavi yok

0 votes
Gözlem ve kontrol

42 votes
Korse

4 votes
Cerrahi

0 votes
Total: 46 Specialists answered

Skolyozda cerrahi prensipler

Omurga deformitelerinde cerrahi tedavinin amacı eğriliği düzeltmek ve ilerlemeyi önlemektir. Düzeltme ve sabitleme metal implantlarla (sıklıkla çubuklar ve vidalar/kancalar/teller) elde edilebilir. Kemik füzyon kalıcı stabiliteyi garanti eder.

Surgery in scoliosis

Fig 9
Fig 10
Çubuklara arzulanan pozisyonda ön-eğme yapılır ve omurgaya sabitlenirler. Esnek omurgaya güç uygulanarak eğrinin düzeltilmesi sağlanır.

Principles of surgical corrections

Fig 11

Operative correction of rigid scoliosis

Fig 12
Düzeltici kuvvetlere direnen katı eğriliklerde (örn. erişkin skolyozu), düzeltmeyi sağlayabilmek için önce omurga hareketli hale getirilir. En iyi sonucu elde edebilmek ve aşırı kas yüklenmesini önleyebilmek için omurgayı dengelemek önemlidir.

Balance of the spine

Fig 13

Imbalance of the spine

Fig 14

Omurga cerrahisi sırasında emniyet

Omurga deformitesi düzeltmeleri kabul edilebilir bir sinir dokusu yaralanması riski taşır. Kemik-omurilik ilişkisini değiştirmek, bası yaparak veya gererek sinir dokusu yapıların kalıcı hasarına yol açabilir. Çok yönlü ameliyat içi izleme (Multimodal intraoperatif monitorizasyon), omurilik ve sinirlerin işlevinin gerçek zamanlı kaydına izin verir. Bu teknik sayesinde, omurga ameliyatlarının daha güvenli yapılması ve risklerin azalması sağlanmıştır.
Fig 15
© The above text, figures and data are property of EUROSPINE®, the Spine Society of Europe and may not be reproduced or used in any other way.

EUROSPINE, May 2012

Generelle Information zur Webseite (en) - website by bestview gmbh page last updated on 10.06.2015